Co to jest skrzynia planetarna?

Skrzynia planetarna – lub przekładnia obiegowa – podobnie jak inne przekładnie, zmienia prędkość ruchu obrotowego przenoszonego z urządzenia podającego na urządzenie odbierające. Charakterystyczną cechą tej konstrukcji jest to, że niektóre koła zębate nie mają stałego zazębienia (mocowania) i zmieniają swoje położenie względem innych.

Przekładnia planetarna ma jeden element wspólny z Układem Słonecznym: centralny element, wokół którego wszystko się kręci, tak jak planety krążą wokół Słońca. Jest to koło słoneczne, które znajduje się pośrodku przekładni planetarnej, jest mocno osadzone na wale i zazębia się z tzw. satelitami (3 do 5 biegów).

Zadaniem przekładni planetarnej jest przenoszenie momentu obrotowego przez układ kół zębatych, w którym największa z przekładni, koło koronowe (zwane także kołem koronowym, ponieważ pełni rolę obudowy każdej przekładni planetarnej), ma zęby wewnętrzne, a wewnątrz znajduje się koło słoneczne z przekładnią zewnętrzną.

Wokół koła słonecznego znajdują się tzw. satelity, tj. mniejsze koła zębate, które pośrednio włączają koło koronowe i powodują jego zazębienie z kołem słonecznym. Zwykle wykorzystuje się od trzech do pięciu satelitów. Ich rozmieszczenie jest równomiernie rozłożone (np. 4 satelity co 90 stopni).

Opisując działanie tego typu skrzyń biegów, należy wspomnieć, że wał koła słonecznego, wał klatki satelitarnej i koło koronowe nazywane są wałami centralnymi. Dzieje się tak dlatego, że każdą z tych fal można zatrzymać. Następnie pozostałe obracają się wokół zablokowanego wału. Zastosowane koła różnią się zarówno średnicą, jak i liczbą zębów, co powoduje, że elementy charakteryzują się różną prędkością.

Zaletami tego rozwiązania są przede wszystkim niewielkie rozmiary, stosunkowo prosta konstrukcja oraz możliwość uzyskania wysokich przełożeń i krótkich czasów zmiany biegów. Z tego powodu przekładnie planetarne stosowane są w niektórych typach skrzyń biegów, a także jako kompaktowe mechanizmy różnicowe w układach 4×4.