Olej silnikowy to nie jedyny środek smarny, który znajdziemy w naszym samochodzie. Jednym z płynów eksploatacyjnych, który należy regularnie wymieniać jest również olej przekładniowy. W pojazdach z automatyczną skrzynią biegów jest to płyn przekładniowy ATF. ( z ang. „Automatic Transmission Fluid”) Płyny o tym oznaczeniu mają za zadanie smarować automatyczną skrzynię biegów i zapewniać jej maksymalną wydajność w każdych warunkach pracy. Płyny do automatycznych skrzyń biegów są oferowane przez większość marek olejów silnikowych.
Automatyczne skrzynie biegów ewoluują, rośnie liczba biegów i moment obrotowy. Materiały używane do ich budowy stają się coraz lżejsze. Stawia to coraz wyższe wymagania wobec olejów ATF, aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie automatycznych skrzyń biegów.

Właściwości i zadania ATF

Olej ATF jest prawdopodobnie najbardziej złożonym środkiem smarnym. Musi chłodzić i smarować, a także przenosić siłę i ciśnienie. Jednocześnie czasami musi spełniać sprzeczne wymagania. Na przykład powinien zmniejszać tarcie, aby zmaksymalizować wydajność skrzyni biegów, a jednocześnie zapewniać brak poślizgu między tarczami ciernymi, aby można było szybko zmieniać biegi. Oczywiste jest zatem, że charakterystyka tarcia w przypadku ATF musi być precyzyjnie zdefiniowana. Ponadto właściwości te muszą być utrzymywane przez cały okres między wymianami oleju, dlatego tak ważna jest wysoka odporność na ścinanie i utlenianie. Dla prawidłowego działania przekładni konieczne jest również, aby olej pozostawał wystarczająco płynny nawet w niskich temperaturach i aby tarcze cierne nie wibrowały. Wszystko to należy wziąć pod uwagę w kontekście ciągłej tendencji do zmniejszania zużycia paliwa i emisji spalin. Jak wynika z powyższego opisu, nie jest zatem możliwe stosowanie znormalizowanego oleju ATF dla różnych typów skrzyń biegów, zarówno w nowych, jak i istniejących, starszych konstrukcjach.

Obecnie większość olejów ATF to mieszanki półsyntetycznych lub w pełni syntetycznych olejów bazowych. W rezultacie płyny te mają dłuższą żywotność (tj. chronią ważne elementy skrzyni biegów przez dłuższy czas).
Wysokiej jakości dodatki zawarte w olejach ATF poprawiają jego jakość. Chronią one płyn w każdej minucie jego pracy. Składniki takie jak inhibitory korozji i utleniania, detergenty, modyfikatory tarcia i polimery zapobiegające pienieniu zapewniają, że olej może chłodzić, czyścić i chronić skrzynię biegów przez wiele tysięcy kilometrów.
Stosowanie oleju, który nie został opracowany dla określonego typu automatycznej skrzyni biegów, może prowadzić do licznych problemów, takich jak słabe przyspieszenie, trudności ze zmianą biegów i zwiększone zużycie podzespołów. W najgorszym przypadku może to prowadzić do kosztownej awarii. Niektóre uszkodzenia nie są zauważalne natychmiast po wymianie oleju, ale mogą być odczuwalne w dłuższej perspektywie.
Stosowanie odpowiedniego dedykowanego oleju ATF może przynieść realne korzyści w postaci niższego całkowitego kosztu użytkowania pojazdu, niższych kosztów konserwacji, zwiększonej niezawodności, niższego zużycia paliwa i lepszych wrażeń z jazdy.